સુરત, ગુજરાત: કૌશલ્ય વિકાસ અને ઔદ્યોગિક કાર્યબળના પરિવર્તન (વર્કફોર્સ ટ્રાન્સફોર્મેશન) ક્ષેત્રે એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્નરૂપ જાહેરાત કરતા, ભારત સરકારના કૌશલ્ય વિકાસ અને સાહસિકતા મંત્રાલયના રાજ્ય મંત્રી (સ્વતંત્ર પ્રભાર) અને શિક્ષણ રાજ્ય મંત્રી જયંત ચૌધરીએ, પ્રધાનમંત્રી સ્કિલિંગ એન્ડ એમ્પ્લોયેબિલિટી ટ્રાન્સફોર્મેશન થ્રુ અપગ્રેડેડ ITIs (PM-SETU) યોજના અંતર્ગત 4થી નેશનલ સ્ટેરિંગ કમિટી (NSC)ની બેઠક દરમિયાન ગુજરાતના સુરત ITI ક્લસ્ટરની મંજૂરીની જાહેરાત કરી છે. આર્સેલરમિત્તલ નિપ્પોન સ્ટીલ ઇન્ડિયા (AM/NS India) એન્કર ઇન્ડસ્ટ્રી પાર્ટનર (AIP) તરીકે અને તેમના શૈક્ષણિક ભાગીદાર NAMTECH આ ક્લસ્ટરનું નેતૃત્વ કરી રહ્યા છે. ગુજરાતમાં અમલીકરણ માટે મંજૂર કરાયેલા આ પ્રથમ મોટા PM-SETU પ્રોજેક્ટ્સમાંનો એક છે.
આ પ્રસંગે બોલતા ભારત સરકારના કૌશલ્ય વિકાસ અને સાહસિકતા મંત્રાલયના માનનીય રાજ્ય મંત્રી (સ્વતંત્ર પ્રભાર) અને શિક્ષણ રાજ્ય મંત્રી જયંત ચૌધરીએ જણાવ્યું હતું કે, “આપણે ભારતમાં કૌશલ્ય વિકાસના એક નવા મોડલનો ઉદય જોઈ રહ્યા છીએ, જ્યાં ઉદ્યોગો માત્ર નોકરી આપનારા નથી, પરંતુ પ્રતિભાના સહ-નિર્માતા (co-creator) છે. PM-SETU અંતર્ગત સુરત ક્લસ્ટરની મંજૂરી એ અમારી એ શ્રદ્ધાને દર્શાવે છે કે આજની ક્લાસરૂમ્સ આવતીકાલની નોકરીઓને ધ્યાનમાં રાખીને ડિઝાઇન થવી જોઈએ. આ પ્રકારની ભાગીદારી દ્વારા, આપણે વૈશ્વિક સ્તરની સંસ્થાઓનો પાયો નાખી રહ્યા છીએ જે આગામી દાયકાઓ સુધી ભારતના ઉત્પાદન (મેન્યુફેક્ચરિંગ) અને ઇનોવેશનના લક્ષ્યોને વેગ આપી શકે.”
આ મંજૂરી, રાજ્ય સરકારો અને અગ્રણી ઉદ્યોગો વચ્ચેની મજબૂત ભાગીદારી દ્વારા સરકારી ઔદ્યોગિક તાલીમ સંસ્થાઓ (ITIs) ને ઉદ્યોગ-સંચાલિત, ભવિષ્ય માટે સજ્જ સેન્ટર્સ ઓફ એક્સેલન્સ (ઉત્કૃષ્ટતાના કેન્દ્રો) માં પરિવર્તિત કરવાના PM-SETU ના વિઝનને આગળ વધારવામાં એક મોટું પગલું છે. ગુજરાત રાજ્ય સ્ટેરિંગ કમિટી દ્વારા પ્રસ્તાવના સફળ તકનીકી મૂલ્યાંકન અને મંજૂરી આપ્યા બાદ, રાષ્ટ્રીય સ્તરે આ નિર્ણય પર મહોર મારવામાં આવી છે.
મંજૂર કરાયેલા હબ-એન્ડ-સ્પોક (Hub-and-Spoke) મોડલ અંતર્ગત, ITI સુરત ‘હબ’ સંસ્થા તરીકે સેવા આપશે, જેને ચાર ‘સ્પોક’ સંસ્થાઓ – ITI સુરત (મહિલા), ITI હજીરા, ITI બારડોલી અને ITI સચિન દ્વારા ટેકો મળશે. આ ક્લસ્ટરને ગુજરાતના ઔદ્યોગિક વિકાસ અને એડવાન્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ, સ્ટીલ, એન્જિનિયરિંગ, પ્રોસેસ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ, ટેક્સટાઇલ્સ અને ઇન્ડસ્ટ્રી 4.0 ટેક્નોલોજી જેવા ક્ષેત્રોની બદલાતી કાર્યબળની જરૂરિયાતોને અનુરૂપ એક વ્યાપક કૌશલ્ય ઇકોસિસ્ટમ બનાવવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે.
ભારતના સૌથી મોટા સંકલિત સ્ટીલ ઉત્પાદકોમાંના એક, AM/NS India આ પહેલમાં મોટું ઓપરેશનલ સ્કેલ, ઉદ્યોગ વિશેષજ્ઞતા, કૌશલ્ય ક્ષમતાઓ અને સંસ્થાકીય ભાગીદારી લાવે છે. કંપની હાલમાં એક મજબૂત કૌશલ્ય વિકાસ ઇકોસિસ્ટમ ચલાવે છે જેમાં ઉદ્યોગ-સંકલિત લર્નિંગ સિસ્ટમ્સ, એપ્રેન્ટિસશિપ-લિંક્ડ ટ્રેનિંગ પ્રોગ્રામ્સ, ઇન્ડસ્ટ્રી 4.0 પહેલ, ડિજિટલ સ્કેલિંગ પ્લેટફોર્મ્સ અને NAMTECH સહિતની અગ્રણી શૈક્ષણિક તથા તાલીમ સંસ્થાઓ સાથેના સહયોગનો સમાવેશ થાય છે.
મંજૂર કરાયેલા વ્યૂહાત્મક રોકાણ પ્લાન (Strategic Investment Plan) ના ભાગ રૂપે, સુરત ક્લસ્ટર પાંચ વર્ષમાં અંદાજે ₹240 કરોડના બજેટ ખર્ચની અપેક્ષા રાખે છે. આ આધુનિકીકરણના પ્રયાસો ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અપગ્રેડેશન, એડવાન્સ લેબોરેટરીઝ અને વર્કશોપ્સ, ડિજિટલ લર્નિંગ સિસ્ટમ્સ, સ્માર્ટ ક્લાસરૂમ્સ, અભ્યાસક્રમનું આધુનિકીકરણ, ફેકલ્ટી ડેવલપમેન્ટ અને ઉદ્યોગ-સંચાલિત ગવર્નન્સ મિકેનિઝમ્સ પર કેન્દ્રિત હશે.
આ પ્રોજેક્ટ પાંચ વર્ષમાં આશરે 25,000 તાલીમાર્થીઓની નોંધણીનું લક્ષ્ય રાખે છે અને તેનાથી અપગ્રેડ કરાયેલા તથા નવા શરૂ કરાયેલા પ્રોગ્રામ્સમાં 3,528 વધારાની તાલીમ બેઠકો (seats) ઊભી થવાની અપેક્ષા છે. આ ક્લસ્ટર હાલના ટ્રેડ્સને અપગ્રેડ કરશે, ઉભરતી ટેક્નોલોજીઓને અનુરૂપ નવા લાંબા ગાળાના પ્રોગ્રામ્સ શરૂ કરશે અને સમગ્ર પ્રદેશના યુવાનો માટે રોજગારીની તકો અને એપ્રેન્ટિસશિપની તકો સુધારવા માટે ટૂંકા ગાળાના ઉદ્યોગ-ઓરિએન્ટેડ કોર્સ શરૂ કરશે.
આ વિકાસ અંગે વાત કરતા, AM/NS India અને તેના શૈક્ષણિક ભાગીદાર Namtech ના પ્રતિનિધિઓએ આ મંજૂરીને આવકારી હતી અને ઉદ્યોગ-સંચાલિત ભાગીદારી દ્વારા ભારતના કૌશલ્ય એજન્ડાને ટેકો આપવા માટે કંપનીની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો. AM/NS India ના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર અને ડેપ્યુટી CTO સંતોષ મુંધડાએ જણાવ્યું હતું કે, આ પહેલ સ્થાનિક સમુદાયોને મજબૂત કરવાની અને યુવાનો માટે રોજગારીની તકો વધારવાની સાથે ભવિષ્ય માટે તૈયાર ટેલેન્ટ પાઇપલાઇન બનાવવાના AM/NS India ના વ્યાપક વિઝન સાથે સુસંગત છે.
સુરત ક્લસ્ટરની મંજૂરી દેશભરમાં PM-SETU ના અમલીકરણની વધતી ગતિને વધુ મજબૂત બનાવે છે અને કૌશલ્ય ઇકોસિસ્ટમને આકાર આપવામાં ઉદ્યોગોની વધતી ભૂમિકા દર્શાવે છે. ઝડપથી વિકસતી અર્થવ્યવસ્થાની કાર્યબળની જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે સરકારી સહાય, ઉદ્યોગ નેતૃત્વ અને સંસ્થાકીય ઉત્કૃષ્ટતાનો સમન્વય કરતા સહયોગી કૌશલ્ય મોડલ્સ માટે આ એક બેન્ચમાર્ક (માનદંડ) સાબિત થશે તેવી અપેક્ષા છે.
PM-SETU વિશે
PM-SETU એ ભારત સરકારની એક ફ્લેગશિપ (મુખ્ય) યોજના છે જેનો ઉદ્દેશ્ય ઉદ્યોગ-સંચાલિત હબ-એન્ડ-સ્પોક મોડલ દ્વારા સરકારી ITIs માં પરિવર્તન લાવવાનો, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનું આધુનિકીકરણ કરવાનો, ઉદ્યોગો સાથે જોડાણ મજબૂત કરવાનો અને રોજગારીની તકોમાં સુધારો કરવાનો છે. ₹60,000 કરોડના કુલ પ્રોગ્રામ આઉટલે (બજેટ) સાથે, આ યોજના 1000 ITIs ને અપગ્રેડ કરીને અને 5 NCOEs વિકસાવીને ભારતની વિકાસની આકાંક્ષાઓને ટેકો આપવા સક્ષમ, ભવિષ્ય માટે તૈયાર કૌશલ્ય વિકાસ ઇકોસિસ્ટમ બનાવવાનો પ્રયાસ કરે છે.
